| |
|
Doświadczenie Boga - Trójca Osób
W tradycji duchowej, jaką pozostawiła po sobie św. Klara, istotną rolę posiada sposób doświadczania Boga: jest to zawsze Ojciec, Syn i Duch Pański - Trójca Osób.
To Bóg, który jest miłością, komunią życia, istnienia. Jest to Bóg, który nie daje się zamknąć w intelektualnym rozważaniu, medytacji, gdyż "miłość rodzi miłość". Człowiek stając wobec Miłości zostaje zaproszony do przeżycia tej Miłości. W tym zaproszeniu ukryte jest nowe życie - życie w odniesieniu do Boga, który jest Trójcą.
Ojciec zapragnął stworzyć każdego, czuwa nad jego życiem przez swoje niezmierzone miłosierdzie, poprzez łaskę uzdalnia człowieka do życia nowego, życia duchowego.
Syn Boży, Pan przychodzi, uniża się dla człowieka, aby go uczyć miłości i pokazać drogę do Ojca. Jest to własna inicjatywa Syna Bożego, "który nie skorzystał ze sposobności, aby na równi być z Bogiem, ale uniżył samego siebie przyjąwszy postać sługi" (Flp 2, 6n). Spotkanie z Chrystusem ubogim w żłobie, na krzyżu i w Eucharystii, jest fundamentem całej mistyki i ascezy franciszkańskiej i klariańskiej.
Duch Pański przychodzi do człowieka jako "natchnienie", "wewnętrzne oczyszczenie", "oświecenie serca", jako nowość zmieniająca dotychczasowe przyzwyczajenia i działania.
W swoim życiu modlitwy i posługiwaniu klaryska zabiega o to, aby "natchnienia" otrzymywane od Ojca miłosierdzia i ewangeliczna nauka Chrystusa przemieniały się w stałe "posiadanie w sobie Ducha Pańskiego z Jego uświęcającym działaniem" (Testament św. Klary).
|
 |
Chrystus
Osoba Chrystusa jest dla klaryski szczególnie ważna. Najważniejszą lekcją przyjmowaną od Niego jest wybór umniejszenia się wobec Ojca, aby okazać Mu miłość i oddanie. Mimo swej niezwykłej godności jednorodzony Syn Boży, "zwierciadło", "obraz Boskiej istoty" (z listu św. Klary), nie korzysta z możliwości istnienia na równi z Ojcem, ale woli się uczynić sługą Ojca, kimś mniejszym, i dlatego przyjmuje naturę ludzką, staje się człowiekiem.
... wpatruj się w Niego, ... utkwij w Nim swój wzrok, ... patrz na Niego, ... kontempluj Go, ... i staraj się Go naśladować (z listów Klary).
Kult wcielenia Pańskiego
Kult Najświętszego Imienia JEZUS
Kult oblicza Chrystusowego
|
 |
Maryja
Maryja jest dla Franciszka, Klary i ich towarzyszy Matką naszego Pana, Jego Matką. Ona w swoim dziewiczym łonie przyjęła Syna Bożego. Maryja jest pierwszą osobą, która obdarowała Go dobrocią, życzliwością. Dzięki przyjętemu macierzyństwu stała się "Jego pałacem, Jego tabernakulum, Jego domem, Jego szatą" (z modlitwy św. Franciszka). Ona jest stale przy Chrystusie jako "Jego służebnica, Matka, uczennica".
Jest ona wzorem dla chrześcijanina, który pragnie być przy Chrystusie i dla Chrystusa. Jest obrazem Kościoła. Maryja poprzez swe Boże macierzyństwo uczy rozumienia własnej osoby w relacji do Boga i jego spraw, noszenia ich w sercu i wypełniania w czynach.
Kult Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Dziewicy
Kult siedmiu radości Najświętszej Maryi Dziewicy
|
 |
Święci
Duchowość klarysek obejmuje w swym bogactwie cześć dla aniołów i pamięć o postaciach świętych. Sama Klara wypowiada swoje żywe przekonanie o głębokiej jedności, całości Kościoła na ziemi - "wspólnota sług i służebnic Boga" i w niebie - "wspólnota świętych Boga". Dla klarysek bycie w Kościele jest nieustanną drogą uświęcania się, przyjmowania łaski, aż po chwałę w niebie (z modlitwy św. Klary).
We wspólnotach franciszkańskich bardzo celebruje się pamięć o świętych współbraciach i współsiostrach oraz innych świętych Kościoła. Są to bracia i siostry jednej wielkiej rodziny Bożej. Święci, którzy są szczególnie pamiętani i proszeni o wstawiennictwo:
Święci Aniołowie
|
 |
Kościół
Dla Franciszka i Klary Kościół jest przede wszystkim dziełem Boga i gromadzi w sobie nie tylko tych, którzy w nim trwają teraz, ale wszystkich ludzi, żyjących i zmarłych i tych, którzy się narodzą. Tak można postrzegać Kościół "oczami wiary", z perspektywy planu Bożego i tak właśnie patrzyli Święci z Asyżu. Przez wzgląd na wolę Boga szanowali wszystkich duchownych i - w odróżnieniu od wielu sekt - nie pozwalali sobie na krytyki.
Franciszek i Klara zabiegali o to, by sam Papież poznał i zaakceptował ich formę życia jako sposób realizowania powołania chrześcijańskiego. Wspólnoty franciszkanów i klarysek mają w swych regułach zobowiązanie do tworzenia silnej więzi jedności ze Stolicą Apostolską i pielęgnowania liturgii według zwyczaju Kościoła rzymskiego. W średniowieczu, gdy istniała różnorodność form sprawowania liturgii (ryty monastyczne, ryt ambrozjański, i inne) takie zobowiązanie było znakiem jednomyślności Zakonu z Rzymem, gdziekolwiek wspólnota istniała.
Ponadto w życiu Zakonu miał być zawsze intensywnie przeżywany wymiar katolicki (powszechny) i apostolski (misyjny). Przez wieki franciszkanie i klaryski uczestniczą swoim pogłębionym świadectwem życia i wiernością doktrynalną w posłannictwie ewangelizacyjnym i ekumenicznym.
Dla sióstr to zaangażowanie wyraża się poprzez specyficzną "nie-obecność" dla świata, aby być obecnymi przed Bogiem, jako przedstawicielki i orędowniczki. Franciszek uważał swoje siostry za pomocnice Syna Bożego i Ducha Świętego w budowaniu Kościoła, a Klara pisała w listach do św. Agnieszki Czeskiej, żeby starała się wspierać i podtrzymywać słabe członki Mistycznego Ciała. Klara mocno zwracała uwagę, że nawet w klauzurze jedne dla drugich świadczymy o naszej wierze w prawdy Ewangelii. Także klaryska ukryta w murach klasztoru jest misjonarką swego otoczenia, czy to przez świadectwo modlitwy czy przez słowa, a na pewno przez przykład życia.
|
 |
Liturgia
We wspólnotach franciszkańskich od początku pierwszorzędną rolę posiadało celebrowanie liturgii. Ona była źródłem życia duchowego i materiałem do rozważań. Ze względu na ubóstwo posiadano we wspólnotach jedynie najniezbędniejsze księgi - właśnie księgi liturgiczne.
Najpowszechniejszym sposobem pogłębiania życia duchowego było wsłuchiwanie się w liturgię, w treści kazań, katechez. Taka była też praktyka braci i sióstr, którzy nie zawsze posiadali umiejętność czytania i pisania. Ani Franciszek, ani Klara nie wzbraniali nikomu przyłączenia się do życia pokutnego: sami dysponowali wykształceniem dostępnym w małym regionalnym, średniowiecznym miasteczku, jakim był Asyż. Ich pisma dają świadectwo jak obficie czerpali w swym życiu duchowym z uważnego przeżywania liturgii.
Słuchanie i rozważanie treści liturgicznych miało jeszcze głębszy wymiar - to sam Chrystus był obecny w celebrowanym Słowie i w Uczcie Eucharystycznej, w sakramencie pojednania. Franciszek i Klara wymagali od swych braci i sióstr częstego korzystania z sakramentów. Klara zachęcała siostry do pełnego uczestnictwa w Eucharystii (przyjęcie Komunii sakramentalnej) w czasie najważniejszych uroczystości roku liturgicznego (reguła wymienia ich 7). Podobnie zabiegała o korzystanie z sakramentu pojednania (przynajmniej 12 razy w roku). Do dziś klaryski starają się o głębokie zaangażowanie w wymiar sakramentalny i liturgiczny.
|
 |
Mistyka ubóstwa
Jest to klucz do życia duchowego i wspólnego, jaki pozostawili nam Święci z Asyżu. Ubóstwo - "paupertas" - to stan, jaki przyjął dla siebie i dla swej Dziewiczej Matki Syn Boży. Jest ono cnotą moralną, postawą duchową bliską pokorze, ale niesie w sobie jednoczesna zobowiązanie do zachowania ubóstwa zewnętrznego. Duchowo przeżywane ubóstwo czyli małość - "minoritas", objawia się na zewnątrz w skromnym trybie życia. Ubóstwo zewnętrzne staje się środowiskiem, w którym człowiek:
- ma poznawać wartość rzeczy i spraw, nie w odniesieniu do samego siebie, ale do Boga i Jego Opatrzności,
- zgadza się też na przyjęcie doświadczenia niepewności ludzkiego losu. i tak może żyć w braterskiej komunii z ubogimi całego świata.
Ubóstwo zachowywane osobiście jest stylem życia dla każdego członka wspólnoty. Jednak świadectwo obejmuje też rozeznanie co do ubóstwa wspólnoty jako całości. Pojawia się tu polecenie Świętych, aby ograniczyć zabezpieczenie materialne klasztorów do rzeczy koniecznych, i to z środków zdobywanych codzienną pracą, w ostateczności z wyproszonej jałmużny.
Było to podyktowane pragnieniem "bycia jak pielgrzymi na ziemi", upodobnieniem się do Chrystusa. Jezus nie stworzył sobie stałego miejsca zarówno w wymiarze doczesnym, bo wciąż pielgrzymował głosząc naukę, jak i w wymiarze zbawczym, bo zstąpiwszy na ziemię, nie pozostał z uczniami, lecz wstąpił do Nieba i tam nas oczekuje. To, co łączy nas z Wcielonym Zbawicielem, to sakramenty i Słowo Boże, pozostawione Kościołowi.
Żadne posiadanie nie jest tak konieczne człowiekowi jak posiadanie stanu łaski realizujące się w komunii wiary i komunii sakramentalnej. Dobrowolne ubóstwo, podjęte dla Chrystusa, prowadzi zatem do intensywnego życia sakramentalnego. |
 |
Pokuta
Cechą charakterystyczną dla życia franciszkańskiego, a zwłaszcza klariańskiego jest zobowiązanie do "czynienia pokuty". To pokutowanie nie jest jedynie zadośćuczynieniem za swoje grzechy, przywróceniem moralnego stanu sprawiedliwości. Klara i Franciszek traktują pokutę jako formę życia, jako powołanie. Jeśli pamięta się, że zbawcza ofiara Chrystusa objawia się nam jako pojednanie z Ojcem, przywrócenie przyjaźni między człowiekiem i Bogiem, to pokuta realizuje ludzką odpowiedź na ten gest zbawczej życzliwości, gest łaski.
Jej ewangeliczne rozumienie wyraża się w słowach "nieustające nawracanie się", "przemiana myślenia", "zmiana postępowania", a to prowadzi do potrzeby wytworzenia specyficznej kultury rozumienia Boga, Jego miłości, samego siebie, obecności bliźnich, wartości wszystkich rzeczy stworzonych.
Pokuta staje się stylem życia człowieka, który świadomie przyjmuje swój stan bycia zbawionym z miłości i który stara się nań odpowiedzieć skruchą serca i pragnieniem włączenia się w nurt tej miłości. Człowiek, który pokutuje, staje się posłusznym jej wymaganiom i jest to dlatego stan pełen radości, nadziei, wsłuchiwania się w Słowo Boże i postępowanie według niego. Jest to też troska o całą ludzkość objętą Bożym miłosierdziem, a zwłaszcza o tych, którzy pokuty (nawet w sensie moralnego zadośćuczynienia za swoją niesprawiedliwość) nie podejmują. Klaryski ofiarują swoje życie pokuty, nie tylko jako uwielbienie dzieła zbawienia, ale jako ekspiacja (wynagrodzenie) za brak pokuty bliźnich, zwłaszcza ochrzczonych. |
 |
Braterstwo i więzi siostrzane
Klaryski i franciszkanie reprezentują szczególny model życia konsekrowanego. Franciszek i Klara chcieli żyć ścisłym przykładem Ewangelii, gdzie posłuszeństwo i autorytet opierałoby się na miłości i służbie. Dlatego obok cenobium św. Bazylego, wspólnoty kanonickiej św.Augustyna, opactwa św. Benedykta, pojawiło się "braterstwo" pokutników z Asyżu.
Zakon wytworzył specyficzne nazwy dla przełożonych: minister (z łaciny - posługujący), gwardian (z łaciny - stróż), ksieni (przełożona sióstr w miejsce opatki). Ich posługiwanie pełne ewangelicznej pokory miało opierać się na miłości rodzinnej: mieli oni troszczyć się o braci jak autentyczny brat, a o siostry jak autentyczna siostra. Braćmi i siostrami byli wobec jednego Ojca w Niebie i takimi byli wobec Syna Bożego, który stał się bratem nas wszystkich.
We wzajemnych relacjach staramy się wyrażać franciszkańską "minoritas" czyli "bycie małym". Prostota, zaufanie, radość bycia razem, szacunek, bezpretensjonalność, to wszystko zawiera się w modelu braterstwa, które chcemy przeżywać w naszych wspólnotach, zawsze coraz lepiej, coraz dojrzalej, coraz bardziej ewangelicznie. |
 |
Klauzura
Jest to specyficzne zobowiązanie w życiu klarysek, które polega na przebywaniu w obrębie określonej przestrzeni klasztoru, do której nie mają wstępu ludzie spoza wspólnoty, jak i z której siostry nie powinny wychodzić. Określenie przestrzeni klauzurowej często kojarzone jest z kratami i zasłonami, ale służy to nie tylko dla zapewnienia prywatności i bezpieczeństwa siostrom. Przede wszystkim klauzura pomaga wytworzyć właściwy klimat dla życia kontemplacyjnego, które bez właściwych warunków zamiera.
W zamierzeniu św. Klary klauzura miała istotne znaczenie dla skupienia się na nieustannej modlitwie i rozmowie z Bogiem obecnym w Najświętszym Sakramencie - była zatem przestrzenią Domu Bożego. Była też środowiskiem, gdzie lepiej poznawało się towarzyszki, a kontakty stawały się bardziej bezpośrednie, zaufane i współodpowiedzialne. Służyła integracji życia wspólnego i dojrzewaniu osobowemu w wymiarze psychologicznym.
Rozumienie klauzury zmieniało się w Kościele, wraz z przemianami kulturalnymi. Św. Klara posłużyła się zwyczajem klauzury w myśl tradycji patrystycznej i karolińskiej - jako zobowiązanie zakonnic, dyktowane duchowością. Jednak normy kościelne wydane po śmierci św. Klary coraz mocniej akcentowały wymiar odizolowania mniszek od życia świeckiego. Zwłaszcza reformy Soboru Trydenckiego i późniejsza praktyka kościelna aż do Piusa XII zaostrzały wymiar negatywny klauzury (odosobnienie mniszek). Dziś jednak przywraca się klauzurze rolę pozytywną, rolę środowiska dla intensywnej modlitwy i skupienia. Klauzura bowiem tworzy przestrzeń sakralną, staje się miejscem duchowego apostolatu, z którego mniszki ogarniają miłością i cały świat, przenikają go swą obecnością i modlitwą. |
|
|
| |
|